AB Haksız Ticari Uygulamalar Direktifi Yayımlandı

AB Haksız Ticari Uygulamalar Direktifi Yayımlandı.  

Avrupa Birliği tarafından, 11 Mayıs 2005 tarih ve 2005/29/EC sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi ile tüketicilerin korunması ve işletmelerin işletmelere karşı   korunması amacıyla üye ülkeler arasında bir standard sağlamak, kuralları basitleştirmek ve tüketicilerin ve işletmelerin güvenlerini artırmak ve üst düzeyde korunmaları sağlamak amacıyla “Haksız Ticari Uygulamalar Direktifi” yayınlanmıştır.

2007 yılı sonuna kadar da üye ülkelerden kendi mevzuatlarını bu direktife uyumlaştırmaları istenmiştir.

Söz konusu direktif ile otuzbir haksız ticari uygulama “kara liste” olarak tanımlanmış ve haksız rekabet uygulamaları kapsamında yasaklanmıştır. Ortalama tüketici kavramı getirilerek, tüketiciyi yanıltan, vermeyeceği bir kararı almasına neden olan aldatıcı ticari uygulamalar ile saldırgan ticari uygulamalar bu direktif kapsamında yasaklanmıştır.

AB bu direktif kapsamında özellikle tüketiciyi yanıltıcı reklamlar üzerinde de önemle durmakta, reklamların direktif çerçevesinde daha sıkı denetleneceği ifade edilmektedir.    

Ayrıca direktif ile yeni bir kavram ve anlayış olan saldırgan ticari uygulamalar da yasaklanmıştır. Tüketicinin karar verme sürecini etkileyen, baskı oluşturan, zaman sınırlaması getiren, tehditkar dil kullanılan, doğrudan çocuklara yönelik telkinler ve agresif pazarlama yöntemleri de haksız ticari uygulamalar kapsamında yasaklanmıştır.

Direktif çerçevesinde her üye ülke kendi içinde haksız rekabeti önlemeye yönelik mekanizmaları oluşturacaktır. Bir ülkede bu mekanizma kamu kurumu olurken, örneğin İngiltere'de kamunun yanında adil rekabet ofisi gibi özerk mekanizmalar da oluşturulmuştur.

Ülkemizde haksız rekabet uygulamalarının kanuni çerçevesi, Tüketiciyi Koruma Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Reklam Kurulu ve Rekabet Kurumu mevzuatları içinde yer almaktadır. AB mevzuatına uyum çalışmaları yürüten ülkemizde, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nca AB'nin Haksız Ticari Uygulamalar Direktifi çerçevesinde Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'da gerekli değişiklikler yapılmış ve yasalaşması için Başbakanlığa gönderilmiştir. 

2010 yılında Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile Tüketiciye Yönelik Haksız Ticari Uygulamalara İlişkin Yönetmelik'in yasalaşacağı ve bu çerçevede AB'nin yayınlamış olduğu Haksız Ticari Uygulamalar Direktifi'ne uyum sağlanacağı  ifade edilmektedir. 

AVRUPA PARLAMENTOSU VE KONSEYİ DİREKTİFİ

HAKSIZ TİCARİ UYGULAMALAR DİREKTİFİ

HER HALUKARDA HAKSIZ OLDUĞU KABUL EDİLEN TİCARİ UYGULAMALAR

(KARA LİSTE)

Aldatıcı ticari uygulamalar

1.Tacir  davranış  kurallarına  tabii  olmadığı  halde,  öyle  olduğunu  iddia  etmek.

2.Gerekli  izin  alınmaksızın  bir  güven  markası,  kalite  markası  ya  da  benzerini  kullanmak.

3.Öyle  olmadığı  halde davranış  kurallarının  bir  kamu  kuruluşu  ya  da  diğer  bir  kuruluş  tarafından  tasdik  edildiğini  iddia  etmek.

4.Bir  tacirin  (ticari uygulamaları da dahil olmak üzere) ya  da ürünün  bir  kamu  ya  da  özel  kuruluşça  onandığını, tasdik  edildiğini  ya  da   izin  verildiğini,  söz konusu  onay,  tasdik  ve  izinin  koşullarını  ihlal  etmek  suretiyle  iddia  etmek.

5.Tacirin,  ürün,  ürünün   reklam  skalası, ve  teklif  edilen  fiyat  dikkate  alındığında  makul  olan  bir  süre  ve  miktarda  söz  konusu ürünleri  ya  da  muadili  ürünleri  o  fiyattan  satamayacağı  veya  diğer  bir   tacire  satması  için  tedarik  edemeyeceğine  inanması  için makul  nedenlerin  varlığını  belirtmeksizin,  ürünleri  belirli  bir  fiyattan  satın  almaya  davet  etmek  (yemlik (cezbedici) reklamlar).

6.Ürünleri  belirli  bir  fiyattan  almaya  davet  ettikten  sonra:

(a) reklamı  yapılan  ürünü  tüketicilere  göstermeyi  reddetmek;

(b) söz  konusu  ürün  siparişlerini  almayı  reddetmek  ya  da  makul  bir  süre  içinde  teslim  etmek;

veya

(c) başka  bir  ürünün   reklamını   yapmak  için  diğer  ürünün  ayıplı  bir  örneğini  göstermek  (cezbet ve değiştir).

7.Tüketicilerin  ani  karar  vermelerini  sağlamak  ve  onların  bilinçli  bir  tercih  yapabilmeleri  için  yeterli  fırsat  veya  zamandan  mahrum bırakmak  amacıyla  yalan  yere  bir  ürünün   sadece  çok  kısıtlı  bir  süre  için  mevcut  olanağı  veya  belirli  şartlarla  çok  kısıtlı  bir  süre için  mevcut  olanağını  belirtmek.

8.Tacirin  bir  (alım  satım)  muameleden  evvel,  bulunduğu  Üye  Devletin  dili  olmayan  bir   dili   olmayan  bir  dilde  iletişim  kurduğu  tüketicilere   satış  sonrası  servis  sağlamayı  taahhüt  etmek  ve  sonra  da  tüketici  muameleye  girmeden  önce  bu  hususu  açıkça  belirtmediği  halde,  söz  konusu  servisi  yalnızca  başka  bir  dilde  sunmak.

9.Öyle  olmadığı  halde,  bir  ürünün  yasal  olarak  satılabileceğini  belirtmek  veya  böyle  bir  izlenim  yaratmak.

10. Kanunun  tüketiciye  tanıdığı  hakları  tacirin  teklifinin  ayırt edici  bir  niteliği  olarak  göstermek.

11.Tacirin,  içerik,  tüketici  tarafından  açıkça  tanımlanabilen  görüntü  veya  ses  ile  belirtmeksizin,  bir  ürünün  reklamını  yapmak  için  para  karşılığında  meydanın  reklam  dışı  içeriğini  kullanmak  (advertorial). 89/552/EEC sayılı Konsey Direktifi saklıdır.

12.Tüketicinin  ürünü  almaması  halinde  kendisinin  ya  da  ailesinin  güvenliğinin  maruz  kalacağı  tehlikenin  niteliği  ve kapsamına  ilişkin  önemli  ölçüde  yanlış  bir  iddiada  bulunmak.

13.Belirli  bir  üretici  tarafından  yapılan  ürüne  benzer  bir  ürünün  reklamını  tüketiciyi,  öyle  olmadığı  halde,  kasten  ürünün  o  tüketici  tarafından  yapıldığına  inanmaya  sevk  edecek  suretle  yapmak.

14.Tüketicinin  ürün  satışı  ya  da  tüketimi  yerine,  esasen  programa  diğer  tüketicileri  dahil  etmesinden  kaynaklanan  bir  bedeli  kazanma  fırsatı  için  ödemede  bulunduğu  bir  piramit reklam  programını  kurmak,  işlemek  veya  reklamını  yapmak.

15.Öyle olmadığı  halde  tacirin  ticareti  bırakmak veya  işyerini  taşımak  üzere  olduğunu  iddia  etmek.

16.Ürünlerin  şans  oyunlarında  kazanmayı  kolaylaştırdığını  iddia  etmek.

17.Yalan  yere  bir  ürünün  hastalıkları,  fonksiyon  bozukluklarını  ya  da  şekil bozukluklarını  iyileştirdiğini  iddia  etmek.

18. Tüketiciyi  ürünün  normal  piyasa  şartlarından  daha  elverişsiz  koşullarda  almaya  ikna  amacıyla  piyasa  koşulları  veya  ürünün  bulunma  olasılığı  hakkında  önemli  ölçüde  yanlış  bilgi  vermek.

19.Bir  ticari  uygulamada,  belirtilen  ödül  ya  da  makul  bir  muadilini  vermeksizin,  yarışma  ya  da  ödül  vereceğini  iddia  etmek.

20.Tüketicinin   ticari  uygulamaya  karşılık  vermek ,  ürünü  elden  teslim  almak  ya  da  teslimat  için  yapılması  gereken  kaçınılmaz  masraflardan  haricinde  bir  ödeme  yapması  gereken   hallerde,  o  ürün  için  ‘'bila  bedel'' ,  ‘'bedava'' , ‘'ücretsiz''  veya bunun gibi  tanımlamalarda bulunmak.

21.Öyle  olmadığı  halde  tüketiciye  pazarlanan  ürünü  sipariş  etmiş  olduğu  izlenimini  verecek  şekilde  pazarlama   malzemesine  fatura  ya  da  ödeme  yapılmasını  öngören  benzer  bir  belge  eklemek.

22.Yalan  yere  tacirin  kendi  ticareti,  işletmesi,  zanaati  ya  da  mesleği  ile  ilgili  olarak  hareket  etmediğini  iddia  etmek  veya  bu  doğrultuda  bir  izlenim  yaratmak  ya  da  kendisini  yalan  yere  tüketici  olarak  tanıtmak.

23.Bir  ürünün  satış  sonrası  servisinin  ürünün  satıldığı  yerden  başka  bir Üye  Devlette  mevcut  olduğuna  dair  yanlış  bir  izlenim  yaratmak.

Saldırgan ticari uygulamalar

24.Sözleşme  yapılana  dek  tüketicinin  iş  yerinden  ayrılamayacağı  izlenimini  yaratmak.

25.Milli  hukukta  akdi  bir  yükümlülüğün  yerine  getirilmesi  için  öngörülmüş  olması  hali  hariç  olmak  üzere,  tüketicinin terk etme veya geri gelememe  talebine  aldırmadan  tüketicinin  evine  ziyaretler  yapmak.

26.Milli  hukukta  akdi  bir  yükümlülüğün  yerine  getirilmesi  için  öngörülmüş  olması  hali  harç  olmak  üzere,  telefon,  faks,  e-posta,  veya  diğer uzaktan  haberleşme  araçları  ile  ısrarlı  ve  istenmeyen  taleplerde  bulunmak.  97/7/EC sayılı Direktifin 10.  Maddesi ile 95/46/EC ve 2002/58/EC sayılı Direktifler saklıdır.

27. Bir  sigorta  poliçesi  kapsamında  talepte  bulunmak  isteyen  bir  tüketiciden,  akdi  haklarını  kullanmak  caydırmak  amacıyla,  talebin  geçerli  olup  olmadığı  ile  ilgili  olduğu makul  olarak  düşünülemeyecek  belgeler  sunmasını  istemek  ya  da  sistematik  olarak  konuyla  ilgili  olarak  görüşmekten  kaçınmak

28.Bir  reklama  çocukları  reklamı  yapılan  ürünleri  satın  almaya  ya  da  ebeveynlerini  veya  diğer  yetişkinleri  reklamı  yapılan  ürünü  onlar  için  satın  almaya  ikna  etmeye  yönelten  doğrudan  bir  teşvik  koymak.  Bu hüküm televizyon yayıncılığına ilişkin 89/552/EEC sayılı Direktifin 16. Maddesinin geçerliliğini etkilemez.

29. Ürünün 97/7/EC  sayılı Direktifin  7(3)  Maddesi  uyarınca  tedarik  edilen  ve  esas   ürün  yerine  ikame  olunan  bir  ürün  olması  hali  hariç  olmak  üzere,  tüketici  tarafından  talep  edilmediği  halde  tacir  tarafından  tedarik  edilmiş  bir  ürün  için  derhal  ya  da  vadeli  ödemede  bulunmasını  ya  da  ürünün iadesini  ya  da  muhafazasını  istemek (sipariş edilmemiş mal ve hizmetlerin tedariği suretiyle satış). 

30.Tüketiciye  açıkça  eğer  ürün  ya  da  hizmeti  satın  almazsa  tacirin  işinin  ya  da geçiminin  tehlikeye  gireceğini  söylemek.

31.Esasen

-bir  ödül  ya  da  eşdeğer  bir  menfaat  söz  konusu  değil  iken

ya  da

-tüketicinin  ödül  ya  da  eşdeğer  bir  menfaati  talep   edebilmek  için  para  ödemesi  ya  da  bir  masrafta  bulunması  gerektiği halde,

Tüketicinin  bir  ödül  ya  da  eşdeğer  bir  menfaat  kazandığı,  veya  belirli bir  eylemde  bulunması  halinde  kazanacağı  doğrultusunda  yanlış  izlenim  yaratmak.